พระประจำวันเสาร์ — ปางนาคปรก

หลังจากที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ พระองค์ได้ประทับเสวยวิมุตติสุขเป็นเวลา 7 สัปดาห์ในบริเวณโพธิมัณฑ์ ในสัปดาห์ที่ 3 (บางตำราว่าสัปดาห์ที่ 6) พระองค์เสด็จไปประทับ ณ ใต้ต้นมุจลินท์ (ต้นจิก) ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของต้นพระศรีมหาโพธิ์ ในเวลานั้นเองได้บังเกิดฝนตกหนัก ลมพัดแรง อากาศหนาวเย็นไปทั่วบริเวณตลอด 7 วัน 7 คืนไม่ขาดสาย พญานาคชื่อ "มุจลินท์" ซึ่งเป็นนาคราชาแห่งสระนาคบาดาลใกล้กับต้นจิกนั้น ได้ทราบว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประทับอยู่ จึงรีบขึ้นมาจากบาดาลและนิรมิตกายของตนให้ใหญ่โต ขดลำตัวเป็น 7 รอบล้อมรอบพระวรกายของพระพุทธเจ้า แล้วแผ่พังพาน 7 เศียร ปกคลุมเบื้องบนของพระเศียรพระพุทธองค์ ทำหน้าที่กั้นฝน กั้นลม ป้องกันเหลือบ ยุง ริ้น ไร และสัตว์เลื้อยคลาน มิให้มารบกวน พระสมาธิของพระพุทธเจ้า เมื่อครบ 7 วัน พายุสงบลง ฟ้ากระจ่าง พญามุจลินท์จึงคลายขนดออก จำแลงกายเป็นมาณพหนุ่ม มาถวายอภิวาทพระพุทธเจ้าอย่างเคารพ พระองค์ทรงเปล่งอุทานว่า "ความสงัดเป็นสุขของบุคคลผู้มีธรรมอันได้สดับแล้ว..." เหตุการณ์นี้แสดงถึงพุทธบารมีที่แม้แต่พญานาคก็ยังมาถวายการอารักขา

ผู้ที่เกิดวันเสาร์ตามตำราพรหมชาติระบุว่าจุติมาจากเขาไกรลาส เป็นผู้ที่มีดวงชะตาแข็งมากที่สุดในบรรดา 7 วัน มีตบะเดชานุภาพ มีความเป็นผู้นำสูง หนักแน่น รักเกียรติ ถือศักดิ์ศรี และมีความอดทนเป็นเลิศ แม้ชีวิตจะต้องเผชิญกับอุปสรรค หรือตกทุกข์ได้ยากหนักหนาเพียงใด ก็สามารถยืนหยัดต่อสู้และผ่านพ้นไปได้ด้วยดี เป็นคนคิดเป็นระเบียบ ทำงานเก่ง มีความรับผิดชอบสูง และรักสันโดษ จุดอ่อนคือมีนิสัยตรงไปตรงมาจนบางครั้งดูแข็งกร้าวหรือพูดจาขวานผ่าซาก ไม่ค่อยไว้วางใจใครง่ายๆ เก็บกดความรู้สึก โกรธยากแต่ถ้าได้โกรธจะฝังใจและโกรธนาน มีความเครียดสะสมได้ง่าย และมักต้องเหน็ดเหนื่อยรับภาระหนักแทนผู้อื่นเสมอ เหมาะกับธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ ค้าขายที่ดิน เกษตรกรรม ช่างก่อสร้าง งานราชการ ด้านความรัก ค่อนข้างเจ้าชู้แต่ไม่แสดงออก (เจ้าชู้เงียบ) ชีวิตคู่มักมีอุปสรรค การเลือกคู่ครองจึงสำคัญมาก

พระพุทธรูปประจำวันเสาร์คือ "ปางนาคปรก" ซึ่งมีพุทธลักษณะที่วิจิตรงดงามและแฝงไปด้วยความน่าเกรงขาม องค์พระประทับนั่งขัดสมาธิราบ หงายพระหัตถ์ทั้งสองแบวางซ้อนกันบนพระเพลา (ตัก) โดยพระหัตถ์ขวาซ้อนทับพระหัตถ์ซ้าย คล้ายกับปางสมาธิ แต่จุดเด่นคือประทับอยู่บนขนดของพญานาคที่ขดเป็นวงกลมเป็นพุทธบัลลังก์ 7 ชั้น และแผ่พังพาน (เศียร) 7 เศียร ปกคลุมอยู่เหนือพระเศียรของพระพุทธองค์ ประวัติความเป็นมาของปางนี้ เกิดขึ้นในสัปดาห์ที่ 3 (บางตำราหรือคัมภีร์ระบุว่าเป็นสัปดาห์ที่ 6) ภายหลังการตรัสรู้ ขณะที่พระพุทธองค์เสด็จไปประทับนั่ง เจริญสมาบัติและเสวยวิมุตติสุข ณ ร่มไม้จิก (มุจลินท์) ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศอาคเนย์ของต้นพระศรีมหาโพธิ์ ในเวลานั้น เกิดเหตุการณ์พายุฝนตกพรำและลมหนาวพัดกระหน่ำอย่างรุนแรงไม่ขาดสายตลอด 7 วัน พญานาคมุจลินท์ ผู้เป็นราชาแห่งนาคพิภพ จึงได้ขึ้นมาจากเมืองบาดาล ขดลำตัวเป็นวงกลม 7 รอบล้อมพระวรกาย และแผ่พังพานปกคลุมเบื้องบนประดุจกั้นเศวตฉัตรถวาย เพื่อกั้นฝน ป้องกันลมหนาว และปกป้องพระพุทธองค์จากเหลือบ ยุง ร่าน ริ้น และสัตว์เลื้อยคลานต่างๆ มิให้มาต้องพระวรกาย ครั้นเมื่อพายุฝนสงบลง พญามุจลินท์นาคราชจึงคลายขนดออก แล้วจำแลงกายเป็นมาณพน้อย ถวายนมัสการพระพุทธองค์ ในทางโหราศาสตร์ วันเสาร์ถือเป็นดาวบาปเคราะห์ใหญ่ เป็นดาวแห่งความทุกข์ ความเหน็ดเหนื่อย และอุปสรรค การกำหนดให้ปางนาคปรกเป็นพระประจำวันเสาร์ จึงสื่อความหมายอันเป็นมงคลว่า แม้ชีวิตจะต้องเผชิญกับพายุฝนและมรสุมหนักหนาเพียงใด บารมีแห่งพระพุทธองค์และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ (พญานาค) จะคอยปกป้องคุ้มครองให้รอดพ้นจากภัยอันตราย และนำพาความมั่นคงมาสู่ชีวิตในที่สุด